DOCUMENTEN BOKKENRIJDERS


BEELDVORMING

Entree            Documenten                Beeldvorming

Bokkenrijders in: het "Aardrijkskundig Woordenboek der Nederlanden" van van der Aa
Bij het lemma "Valkenburg"; gepubliceerd 1848


 

“...

In het midden der vorige eeuw onthield zich hier eene bende gaauwdieven, genoegzaam allen uit inboorlingen dezer landstreek bestaande, onder welke sommigen die zeer welgegoed waren en dus niet door armoede, tot deze euveldaden behoefden te vervallen. in het begin dier eeuw was reeds, in het Oostenrijks-Valkenburgs gebied, een dergelijk komplot aanwezig, maar dit was minder talrijk, en, nadat onderscheiden dezer boosdoeners te Hoensbroek, scheit en andere plaatsen destijds hun verdiende loon ontvangen hadden, schenen zij genoegzaam uitgeroeid. De nieuwe bende was ontstaan, omtrent het jaar 1760, en wel in het kwartier 's Hertogenrade, mede op Oostenrijks gebied, door toedoen van zekeren Joseph Kerhofs, een zeer ervaren en beroemd Heelmeester, in het stadje 's Hertogenrade, die het hoofd dezer bende was, en die in 1772, aldaar is opgehangen. Er werden, ter zelfder tijd, niet alleen in 's Hertogenrade, maar ook te Merkstein, Ubach, Kerkrade, Simpelveld en Rimburg, alsmede te Amstenrade in het Oostenrijks-Valkenburgs gebied, zeer vele medepligtigen gevangen, en ten getale van 74, de een na de andere, ter dood gebragt. Maar, toen wist men niet, immers, met geen genoegzame zekerheid, dat ook het Staatsgebied met dit kwaad besmet was. Er waren wel reeds vele geweldige huisbraken door dit volk gepleegd, sommigen binnen, maar de meesten buiten het Staatsgebied; zonder dat men eenigen der boosdoeners had kunnen ontdekken. Doch, die in de heerl. 's Hertogenrade ter dood gebragd werden, verraadden eindelijk de andere medepligtigen, welke op het Staatsgebied woonden. Gezegde Kerkhofs had, in alle de dorpen van het 'Land-van-Valkenburg', zijne wervers; die velen wisten over te halen, omzich bij de bende te voegen, welke eenige honderd man sterk was. Allen wie daartoe behoorden, moesten bij de zoogenaamde St. Leonardskapel, met vele plegtigheid de R.K. godsdienst afzweren en zich aan de duivel verbinden, om alle kwaad te doen. Daarbij moesten zij eene beëedigde belofte doen, van, in gevalle zij in hechtenis geraakten, geene hunner medepligtigen te beschuldigen; en, al hoewel zij door de pijnbank genoodzaakt mogten worden, tot bekentenis van hunne eigen misdaad te komen, als zij zouden ter dood gebragt worden, alles weder te herroepen. Uit dien hoofde steunden zij, die tot deze benden behoorden, zoo lange ze nog in vrijheid waren, op die eerstgenoemde belofte; en hoewel er velen gevangen en gedood werden, begaven zich echter zeer weinigen op de vlugt buitenslands, maar bleven gerust in hunne huizen, tot zoo lang zij zelven gevat en in handen der justitie overgeleverd werden. Uit die zelfde oorzaak waren genoegzaam geene hunner, anders dan door de zwaarste pijnigingen, tot eenige bekentenis ten aanzien van zich zelve, en veel minder, ten aanzien hunner vloekverwanten, te brengen; zoo zelfs, dat sommigen hunner bij die pijniging het leven verloren hebben. De toeleg van dit vloekgespan schhijnt geweest te zijn, om, zoodra zij tot een genoegzaam getal zouden aangegroeid zijn, het geheele land af te loopen, al wat hunvoorkwam te vermoorden, de kerken en kloosters te plunderen enz. Sommigen vormen, aangaande het ware oogmerk van dit volk, andere gissingen, doch, het is gelukkig, dat men die zaak tijdig ontdekt en in haren voortgang gestuit heeft, eer zij tot dit uiterste is doorgebroken. Alle deze criminele executiën waren reeds begonnen in 1773, en gedurende dit en de vier volgende jaren werrden, van de banken onder 'Valkenburg' en onderhoorige heerlijkheden, tusschen honderd zeventig en honderd tachtig van dit gespuis opgehangen, behalve eenige weinigen, die, wegens begane moorden, geradbraakt zijn.    ...”

A.H. van der Aa
Aardrijkskundig woordenboek der Nederlanden
Elfde deel, 1848, Gorinchem
Lemma 'Valkenburg'

Volgende visie

Naar boven

Email







INHOUD

Afstammelingen van Bokkenrijders

ENTREE

Verzameld door John van Eekelen
Tekeningen © Maaike van Eekelen

REGISTER